gr lgflag flag English

latest news1

Μύθοι και πραγματικότητα για τις γρήγορες δίαιτες

(το πιο ακριβοπληρωμένο νερό του κόσμου)

Το σώμα μας αποθηκεύει ενέργεια με δύο τρόπους-μορφές. Ο γνωστότερος και πιο ευδιάκριτος από τους δύο είναι το λίπος, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά η απλούστερη μορφή συμπυκνωμένης ενέργειας. Το σώμα αποθηκεύει ενέργεια με αυτό τον τρόπο για να μπορέσει να το χρησιμοποιήσει σε περιόδους κατά τις οποίες δε λαμβάνεται επαρκής ποσότητα ενέργειας από τις τροφές, για να καλυφθούν οι ανάγκες του οργανισμού.

Μόνο που ο οργανισμός δε γνωρίζει πότε ή αν θα υπάρξει ανάγκη για ενέργεια, για να υπολογίσει πόση ακριβώς πρέπει να αποθηκεύσει.  Έτσι όποτε του δίνουμε περισσότερη ενέργεια μέσω των τροφών, δηλ.  περισσότερες θερμίδες απ'όσες έχει ανάγκη, Η παραπανίσια αυτή ενέργεια αποθηκεύεται στο σώμα, κυρίως κάτω από το δέρμα, με τη μορφή του λίπους, για να χρησιμοποιηθεί όποτε χρειαστεί.  Ας μη ξεχνάτε ότι πριν εκατομμύρια χρόνια που ο άνθρωπος ζούσε από το κυνήγι, πότε έβρισκε τροφή και πότε όχι.  Οπότε η συσσώρευση του λίπους ήταν πολύ χρήσιμη.  Κι ακόμη και σήμερα που δεν υπάρχει πια τέτοιο πρόβλημα ο ανθρώπινος οργανισμός λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο.

Ετσι, κάθε παραπανίσιο κιλό λίπους που υπάρχει στο σώμα μας μπορεί να μας διατηρήσει για 4 τουλάχιστον μέρες χωρίς να καταναλώσουμε απολύτως καμία τροφή.  Αν δηλαδή έχετε, για παράδειγμα, 10 κιλά περισσότερα από το ιδανικό σας βάρος, τότε η μόνη οργανική διαφορά από τους άλλους είναι ότι, σε περίοδο πείνας, μπορείτε να αντέξετε περίπου 40 μέρες περισσότερο χωρίς τροφή.  Αλλά δεν το συνιστούμε να το δοκιμάσετε.  Είναι επικίνδυνο.

Η δεύτερη αποθηκευμένη μορφή ενέργειας που υπάρχει στο σώμα είναι το γλυκογόνο, μία σύνθετη μορφή υδατάνθρακα.  Αν αναλύσουμε ετυμολογικά τη λέξη, συντίθεται από τις λέξεις ύδωρ (νερό) και άνθρακας (υδατ-άνθρακας). Είναι δηλαδή, μία ένωση που περιέχει νερό και άνθρακες. Η ζάχαρη αποτελεί μία από τις απλούστερες μορφές υδατάνθρακα. ΄Οταν λοιπόν μιλάμε για γλυκογόνο, το μυαλό σας θα πρέπει να πηγαίνει σε μία μορφή αποθήκευσης ενέργειας όπως το λίπος.

Το λίπος όμως αποθηκεύεται κύρια κάτω απ'το δέρμα και γύρω από βασικά όργανά μας, όπως η καρδιά και το συκώτι, ενώ το γλυκογόνο αποθηκεύεται κύρια στους μυς του σώματος. Η διαφορά του γλυκογόνου από το λίπος είναι ότι ονομάζεται και "ταχείας καύσεως ενέργεια", ενώ το λίπος είναι ενέργεια αργής καύσης.

Υποθέστε τώρα ότι βρίσκεστε σ'ένα έρημο μέρος μαζί με τους φίλους σας, π.χ. στο δάσος, όπου δεν υπάρχει άμεση επικοινωνία με τον υπόλοιπο κόσμο, και, ξαφνικά. κάποιος χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια, αλλά είναι αδύνατο να μεταφερθεί. Ποιος πιστεύετε ότι θα φτάσει πρώτος στο πλησιέστερο σημείο όπου μπορεί να υπάρξει βοήθεια;  Μα, ασφαλώς, ο πιο γρήγορος της παρέας. Κάπως έτσι συμβαίνει και με τον οργανισμό.  'Οταν αποφασίζετε ξαφνικά να κάνετε δίαιτα, τότε αυτός επιστρατεύει τους διάφορους μηχανισμούς προστασίας, που έχει για να αντισταθμίσει τις απότομες αλλαγές που καλείται να αντιμετωπίσει.  Μειώνοντας την τροφή, μειώνεται ταυτόχρονα και το ποσό της ενέργειας που εισέρχεται στον οργανισμό.  Να υπενθυμίσουμε εδώ πως όταν λέμε ότι η τάδε τροφή έχει τόσες θερμίδες εννοούμε την ενέργεια που παίρνει ο οργανισμός από τη συγκεκριμένη τροφή όταν αυτή καταναλωθεί, δηλ.  φαγωθεί.

Το πρώτο πράγμα, λοιπόν, που εξαντλείται όταν ακολουθούμε μια υποθερμιδική δίαιτα είναι η ταχείας καύσεως ενέργεια που περιέχει κάθε οργανισμός, δηλαδή το γλυκογόνο.  Η κατανομή του βάρους του στο ανθρώπινο σώμα κυμαίνεται ανάλογα με τη σύσταση και τα προσωπικά χαρακτηριστικά του σώματος κάθε ανθρώπου.       Ήλθε, λοιπόν, η στιγμή να καταλάβετε τι είναι επιτέλους αυτά τα υγρά που χάνετε στην αρχή κάθε δίαιτας.

Φανταστείτε ότι το γλυκογόνο αποτελείται από πολλές μικρές κόκκινες σφαιρικές "μπάλες" (μόρια).  Για να αποθηκευτεί, όμως, μία και μόνο κόκκινη "μπάλα" στο σώμα, έχει την ιδιότητα να θέλει για παρέα 4 άσπρες "μπάλες" μαζί της. Γιατί, όπως είπαμε, το γλυκογόνο είναι μια σύνθετη μορφή "υδατ-άνθρακα", δηλαδή περιέχει και νερό.  Για να αποθηκευτεί, λοιπόν, ένα μόριο (κόκκινη "μπάλα") γλυκογόνου στο σώμα μας, χρειάζεται απαραίτητα 4 μόρια (άσπρες "μπάλες") με νερό.  Δηλαδή, σε κάθε μόριο γλυκογόνου αντιστοιχούν 4 μόρια νερό ή ακόμα καλύτερα, σε κάθε κιλό γλυκογόνου που υπάρχει στο σώμα μας, αντιστοιχούν 4 κιλά νερό. Για θυμηθείτε, πόσα περίπου κιλά χάνετε ή πόσα σας υπόσχονται ότι θα χάσετε την πρώτη βδομάδα που ξεκινάτε μια δίαιτα.  Μήπως είναι από 3 έως 5 κιλά;  Και γιατί, άραγε, δεν συνεχίζετε να χάνετε βάρος με τον ίδιο ρυθμό τη δεύτερη ή την τρίτη βδομάδα; Αυτό που θα πρέπει να γνωρίζετε είναι πως θαύματα δε συμβαίνουν από τη μια στιγμή στην άλλη και πως η μητέρα φύση έχει προνοήσει πολύ πριν από μας να εφαρμόζονται οι νόμοι που τη διέπουν.

Για να εξαντληθούν τα επίπεδα του γλυκογόνου από το σώμα μας απαιτείται χρονική διάρκεια 5 έως 7 ημερών.  Το συνολικό βάρος που χάνουμε μπορεί εύκολα να υπολογιστεί, αρκεί να κάνουμε την απλή πρόσθεση:

1 Kgr γλυκογόνο + 4 Kgr νερό = 5 Kgr βάρους σώματος 

Αυτά είναι, λοιπόν, τα περιβόητα ΥΓΡΑ για τα οποία έχουν σχεδιαστεί ένα σωρό περίτεχνα σχέδια για το πόσο γρήγορα μπορούν να χαθούν.

Αλλά, προσέξτε εδώ κάτι πολύ σημαντικό.  'Οπως το λέει και η ίδια η λέξη είναι υγρά και όχι λίπος, που είναι ο απώτερος στόχος κάθε σοβαρής δίαιτας.  Αυτό το άτιμο περιμένει πότε θα αδειάσει ο οργανισμός από το γλυκογόνο και τα υγρά του και μόνο τότε φιλοτιμείται να αρχίσει να αδειάζει και αυτό από τις αποθήκες του, δηλ. εκεί όπου είναι συσσωρευμένα τα περιττά παχάκια.

Θα έχετε παρατηρήσει, άλλωστε, ότι όσες δίαιτες χαρακτηρίζονται "γρήγορες" σας συνιστούν να τις εφαρμόσετε από 7 έως, πολύ σπάνια, 10 ημέρες, ακριβώς, δηλαδή, όσο απαιτείται για να εξαντληθούν πλήρως τα αποθέματα του γλυκογόνου και των υγρών που το συνοδεύουν.  Στη συνέχεια, ό,τι και να κάνετε, η ασφαλέστερη ποσότητα βάρους που μπορείτε να χάνετε σε διάστημα ενός μήνα είναι τα 4 με 5 κιλά.  Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, όπου έχουμε άτομα με βάρος άνω των 100 κιλών και μόνο για τα συγκεκριμένα άτομα, μπορούμε να πετύχουμε λίγο μεγαλύτερη απώλεια βάρους, αλλά τότε συμβάλλουν και άλλοι παράγοντες που κι'αυτοί, όμως, είναι πάντοτε απολύτως προκαθορισμένοι από τους νόμους της φύσης.

Για παράδειγμα, όταν σε μια δίαιτα σας συνιστούν την πλήρη αποχή από το αλάτι, τότε στον οργανισμό δημιουργείται μια ανακατανομή της ισορροπίας των μετάλλων, με συνέπεια να υπερλειτουργούν τα νεφρά και να αποβάλουν μεγάλες ποσότητες ούρων, οπότε εμφανίζεται αυτή η απώλεια ως απώλεια βάρους.

Το φαινόμενο αυτό άλλοτε είναι επιθυμητό και άλλοτε όχι και η ισορροπία αυτή αποκαθίσταται με την προσθήκη αλατιού στο φαγητό ή με την κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν αλάτι.

Ένα πολύ σημαντικό σημείο που πρέπει να προσέξετε είναι η απειλή που παραμονεύει την καλαίσθητη εμφάνιση του σώματός σας.

Επειδή το γλυκογόνο, όπως είπαμε, είναι αποθηκευμένο κύρια στους μυς και μαζί του και το νερό, όταν από το σώμα χάνουμε πολλά υγρά, παρουσιάζεται μια χαλάρωση στους μυς με συνέπεια την ανεπανόρθωτη εμφάνιση ραγάδων στο σώμα.

Γι'αυτό, όταν εφαρμόζει κανείς παρόμοιες δίαιτες, πρέπει να πίνει τουλάχιστον 6 με 8, ποτήρια υγρά την ημέρα προκειμένου να αναπληρώνει ένα μέρος του νερού που χάνεται, ώστε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ραγάδων στο σώμα. (Το 90% των περιπτώσεων εμφάνισης ραγάδων, κύρια στα πόδια και στο στήθος, παρουσιάστηκε ύστερα από εξαντλητικές δίαιτες, κατά τις οποίες χάθηκαν απότομα πάρα πολλά κιλά.)

Κάτι πολύ σημαντικό, που πρέπει να σας πούμε εδώ είναι ότι, επειδή ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί για ενέργεια μόνο υδατάνθρακες, αν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα πέσουν πολύ χαμηλά, λόγω εξάντλησης του γλυκογόνου, τότε παρατηρούνται ζαλάδες, αίσθημα κόπωσης, μειωμένη μνήμη και γενική εξασθένηση του οργανισμού.

΄Ενας ακόμη λόγος, λοιπόν, που δεν πρέπει να εφαρμόζονται αυτές οι δίαιτες για πολύ καιρό είναι διότι προκαλείται κατάπτωση του οργανισμού, ενώ, ταυτόχρονα, στερείστε πλήθος θρεπτικών συστατικών, καθώς οι δίαιτες αυτές αποκλείουν κάθε τροφή που είναι πλούσια σε υδατάνθρακες, όπως πατάτες, ψωμί, ρύζι, όσπρια, καλαμπόκι, και, πολύ συχνά, γάλα και φρούτα. Οι δίαιτες αυτές είναι πλούσιες σε πρωτείνη και λίπη, αλλά δεν περιέχουν καθόλου υδατάνθρακες για όλους τους παραπάνω λόγους.

Έστω, λοιπόν, ότι πετύχατε να χάσετε τα 4 ή 5 κιλά στις λίγες αυτές μέρες.  Ξέρετε τι θα συμβεί αν, μετά φάτε έστω και ένα γλυκό πλούσιο σε ζάχαρη, όπως μια πάστα;  Τότε ο οργανισμός απορροφά ταχύτατα τους πολύτιμους γι' αυτόν υδατάνθρακες, ξαναγεμίζοντας γρήγορα τις αποθήκες του με γλυκογόνο, και μαζί μ'αυτό, και όλο το νερό που του χρειάζεται για να πραγματοποιήσει αυτή τη διαδικασία.  Και όσο μεγαλύτερη ήταν η στέρηση που του έγινε, τόσο περισσότερο εξασφαλίζει τα αποθέματά του.  Γι'αυτό, να μην παραξενεύεστε πλέον, όταν τα κιλά που ξαναπαίρνετε είναι συνολικά περισσότερα από αυτά που χάσατε, με αποτέλεσμα το βάρος σας μετά τη δίαιτα να είναι τελικά μεγαλύτερο από αυτό που είχατε πριν!.

Η πραγματική δίαιτα ξεκινάει, λοιπόν, μετά την πρώτη εβδομάδα, όσο δύσκολο κι αν σας είναι να το χωνέψετε αυτό, και τότε είναι που πρέπει να ισχυροποιήσετε τη θέλησή σας για να πετύχετε τους πραγματικούς σας στόχους που είναι το λίπος και όχι τα υγρά που, έτσι κι αλλιώς, θα χαθούνε, άλλοτε λιγότερα και άλλοτε περισσότερα.

O σωστός αλλά και ασφαλής τρόπος για να χάσετε σίγουρα και οριστικά βάρος είναι η εφαρμογή ενός σωστά επιλεγμένου προγράμματος αδυνατίσματος, σχεδιασμένου για τις προσωπικές σας ανάγκες, που θα είναι εύκολο να το εφαρμόσετε αφού θα είναι προσαρμοσμένο στο δικό σας τρόπο ζωής.

Μερικά από τα συχνότερα προβλήματα που παρατηρούνται από μη ισορροπημένες  δίαιτες είναι:

  • κακοδιαθεσία  -  κατάθλιψη
  • άγχος
  • πονοκέφαλοι
  • ξηροδερμία - τριχόπτωση
  • ορμονικά προβλήματα - διατάραξη θυρεοειδούς αδένα
  • διακοπή για πολλούς μήνες της περιόδου ιδιαίτερα σε νεαρές κοπέλες
  • πρόωρη εμμηνόπαυση
  • στειρότητα
  • έντονες ζαλάδες και γενική αδιαθεσία
  • μειωμένη αντοχή στο κρύο
  • υπογλυκαιμία
  • αναιμία
  • πεπτικές διαταραχές
  • εύθραυστα οστά
  • ανεξέλεγκτη διάθεση για φαγητό με το τέλος της δίαιτας
  • βουλιμία
  • διατάραξη του νευρικού συστήματος με συνέπεια έντονα και πολλά νεύρα ή ακόμα και αϋπνία
  • αδυναμία συγκέντρωσης - χαμηλή πνευματική επίδοση
  • αυξομειώσεις βάρους - παχυσαρκία
  • χαμηλή αυτοπεποίθηση
  • αρνητική εικόνα σώματος 
  • ταχύτατη επαναφορά στο αρχικό βάρος
  • περισσότερα κιλά από αυτά που είχαμε πριν αρχίσουμε τη δίαιτα.

Ευάγγελος Ζουμπανέας

μέλος της επιστημονικής ομάδας ΔΙΑΤΡΟΦΗ, www.diatrofi.gr

διευθύνων σύμβουλος του Εκπαιδευτικού Κέντρου Αντιμετώπισης Διατροφικών Διαταραχών,www.keadd.gr

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία στις 7/7/2011